Вы тут

Ліст аднаго льва другому


Ліст аднаго льва другому

На сустрэчы асацыяцыі мадрыдскай інтэлігенцыі, у якую мяне нейкім цудам прынялі, ходзіць спадар з аргентынскай Кордабы, які жыве цяпер у ваколіцах іспанскай сталіцы. Як усе ў нашай кампаніі, ён адукаваны (журналіст, калі цікава), прагне ведаў і мае арыгінальныя моманты ў сваёй біяграфіі. Гэты чалавек даволі добра спявае, яшчэ лепш грае на гітары і нават збіраўся запісаць плытку ў Буэнас–Айрэсе перад тым, як пакінуў Амерыку і пераехаў у старую Еўропу.

Аднойчы наш журналіст–спявак вырашыў арганізаваць вечар аргентынскай спеўнай паэзіі: падвучыў дзясятак песень і гісторыі іх стварэння, прывёз сваю гітару ў кавярню, дзе мы сустракаемся, і мы атрымалі такі кароткі канцэрт у яго выкананні. Трэба сказаць, што я ведала добрую палову гэтых песень, бо мой бацька — вялікі аматар спеўнай паэзіі, і я прывыкла слухаць такую музыку з усіх іспанамоўных краін з маленства. Затое дзякуючы нашаму аргентынскаму сябру я згадала адну з самых моцных песень, відаць, усяго дваццатага стагоддзя. Яе аўтарка, Марыя Элена Уолш, напісала яе ў дужа складаную эпоху ў гісторыі Аргентыны, калі было цяжка пісаць, адчуваць і жыць, захоўваючы чалавечнасць. Ёй, нягледзячы ні на што, гэта ўдалося. Песня называецца «Carta de un leon a otro», або па–нашаму «Ліст аднаго льва другому». Твор гэты — адзін з самых удалых у кар’еры паэткі, і я вырашыла напісаць крыху пра яго яшчэ і таму, што ён універсальны, пра нас.

Песня даволі простая, структураваная ў эпісталярнай форме. Адзін леў, які жыве ў заапарку, піша ліст брату — працаўніку вандроўнага цырку. Напэўна, у вас ўжо узнікла асацыяцыя з Кракадзілам Генам, які працуе кракадзілам і шукае сабе сяброў? А мне кожны раз цяжка стрымліваць слёзы, калі яе чую. Мабыць таму, што я старэю, пачынаю разумець, наколькі песня дагэтуль актуальная, ды й не толькі для мяне, а для ўсіх, хто жыве ў кантэксце чалавечага грамадства, хаця я б вельмі хацела памыліцца. Брат з заапарка выбачаецца за тое, што даўно не пісаў, тлумачыць, маўляў, не хочацца: ці то ежа, ці то жыццё за кратамі цісне. Зайздросціць брату, што вандруе па ўсім свеце, хаця і той наракаў на стаўленне дрэсіроўшчыка да яго і іншых звяроў, на доўгія гадзіны працы. Леў нават просіць брата разумець дрэсіроўшчыка, бо некаторыя чалавечыя істоты адчуваюць сябе важнымі толькі за крэслам і пугай. У кожнага свае праблемы, што вельмі па–чалавечы, але галоўнае якраз не ў гэтым.

Наймацнейшая частка тэксту, на маю думку, пачынаецца тады, калі леў з заапарка дзеліцца ўражаннямі пра наведвальнікаў. Пра людзей. Леў распавядае брату пра тое, што апошнім часам погляды на тварах іншыя, менш светлыя, менш жывыя. Як быццам гэта яны сядзяць у клетцы. Леў падазрае, што за сценамі заапарка ў людзей безліч розных праблем. Натуральна, мае рацыю. Не магу выгнаць з галавы думку пра тое, што мае рацыю.

Адзінае... Думаецца: ці гэта толькі апошнім часам? Ці гэта толькі ў адным з аргентынскіх заапаркаў 1970–х было бачна? А мне здаецца, што не. Леў з братам (лірычны герой з яго адрасатам), а разам з імі аўтарка сталеюць, назіраюць, аналізуюць і расчароўваюцца. Непрыемна прызнацца, але я таксама. Выходжу на вуліцу, гляджу на чалавечыя твары і бачу напаўмёртвых істот, якіх з’ядаюць з сярэдзіны ўласныя перажыванні. Нават у Іспаніі, краіне шырокіх усмешак, заўважаю замарожаныя ухмылкі, рыбіныя вочы, якія губляюць усю эмпатыю, пакідаюць любую надзею, як ля дзвярэй да пекла, паводле Дантэ. Бачу пахаваныя дзіцячыя мары, цынізм, страх і нянавісць. Не люблю сябе, калі пачынаю іх адчуваць. У Беларусі, як і ў іншых краінах Еўропы, Амерыкі, Азіі, дзе я бывала альбо маю сяброў, сітуацыі падобныя. Бачу вельмі дакладнае разуменне паняцця «чужой праблемы». Бачу ў дзеяннях людзей практыкаванне нацыянальных прымавак: мая хата з краю, нічога не знаю (альбо, калі хочаце, іспанскага эквівалента: я музыка, іду спаць а восьмай гадзіне). Бачу агульнае бяскрылле.

Ведаеце, што самае жудаснае? Я пачала заўважаць у нашых гарадах і вёсках, у краіне і за мяжой, напаўмёртвых грамадзян, якія адчуваюць сябе ўпэўнена толькі ў пазіцыі адноснай улады. Менавіта так, як дрэсіроўшчыкі перад ільвамі. Гэта мінакі, якія не намагаюцца паразумецца са згубленым замежным турыстам. Гэта кліенты, якія звяртаюцца да афіцыянтаў з пагардай. Гэта студэнты, якія не дзеляцца канспектамі з хворым аднакурснікам. Гэта карыстальнікі сацыяльных сетак, якія кідаюцца на іншых за памылкі ў беларускамоўных публікацыях. Гэта расчараваныя ў каханні, якія гуляюць з пачуццямі закаханых у іх. Гэта мужы, якія, вяртаючыся з працы, запіваюць і б’юць жонак. Гэта бацькі, якія пераконваюць дзяцей, што яны нічога не вартыя. Гэта расісты і іншыя дыскрымінатары, якія карыстаюцца прывілеяванай пазіцыяй. Самі камплексуюць, самі пачуваюцца бы ў клетцы і выкарыстоўваюць тую ўладу, якая ёсць, над кім заўгодна, калі толькі можна. Гэта падобна да хваробы. Мая бабуля заўсёды кажа: «Калі хочаш даведацца, што за чалавек — дай яму трохі ўлады». Сумна аналізаваць, якія характары праяўляюцца ў пэўных сітуацыях, аднак.

Быў нядаўна непрыемны выпадак у Беларусі, найбольш балючы для мяне за апошнія месяцы. Мяркую, і вы пра яго памятаеце: жыў хлопец Андрэй, інвалід–вазочнік, у Магілёве. Малады, здаецца, яму 26. Дарэчы, сімпатычны. Ну і сядзеў у кватэры, бо яму быў патрэбны электрычны пад’ёмнік у доме. Было патрэбнае станоўчае галасаванне суседзяў. У прынцыпе, гэта фармальнасць, але... 106 кватэр выказаліся супраць, адна ўстрымалася.

Калі вы падобныя да мяне (калі так, спачуваю, бо я часцей за ўсё пачуваюся ў гэтым свеце як іншапланецянка), то вы, напэўна, не разумееце, чаму суседзі былі супраць патрэбнага хлопцу пад’ёмніка. Я сачыла за навінамі, казалі самае рознае: «небяспечна», «будзе гучна», «будзе перашкаджаць, нязручна». Я чытала гэтыя адмазкі і плакала, сябры–чытачы. Як? Як? ЯК?! А так. Я пытала сяброў і знаёмых: «А вы гэта разумееце?» Атрымлівала розныя адказы. Была версія, што людзі баяцца змен, не хочуць бачыць нешта новае ў сябе. Была і цікавая тэорыя: людзі не хочуць памятаць, што існуюць інваліды, і таму не хочуць бачыць ні пад’ёмніка ў доме, ні хлопца на вуліцы. Трэба сказаць, я ўспрыняла гэтую тэорыю як сапраўдны халодны нож у сэрца, але гучыць лагічна. Лагічна такой хворай, псіхапатычнай, асацыяльнай логікай, але лагічна. Паводле маёй асабістай логікі, напрыклад, я помню, што інваліды існуюць і што любы чалавек можа захварэць, пастарэць — усё бывае. І хачу ведаць і памятаць, што ў выпадку, калі гэта здарыцца са мной, мой дом адаптаваны, мой горад зручны і я змагу працягваць жыць паўнавартасным жыццём. І жадаю, каб усе мелі такі шанец.

Не люблю думаць негатыўна, але мушу прызнацца, што апошнім часам я не ў вялікім захапленні ад свету, людзей і самой сябе. Слухайце, я думаю, што ёсць і такі фактар: была магчымасць адмовіць хлопцу ў пад’ёмніку — і скарысталіся ёю. Адчулі сябе, можа, падсвядома, лепшымі за вазочніка. Яны выходзілі без цяжкасцей на вуліцу, а гэты хлопец — не. І яму была патрэбная дапамога, ён папрасіў, і разам з просьбай з’явілася і магчымасць адмовіць.

Прабачце, але ў мяне няма пазітыўных рэфлексій на заканчэнне, мне трэба адысці і падумаць. Просьба: калі ёсць духоўныя сілы, будзьце больш падобнымі да львоў, чым да дрэсіроўшчыкаў, калі ласка. Будзьце Людзьмі.

Анхела ЭСПІНОСА РУІЗ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Этнафэст стаў вядомым далёка за межамі Беларусі. 

Спорт

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Грамадзянская паніхіда працягвалася больш за дзве гадзіны ў "Барысаў-Арэне".

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.