Вы тут

Як сыграць на стэрэатыпах, або Чаму бульба павінна стаць брэндам?


Летась Міністэрства спорту і турызму і Нацыянальнае агенцтва па турызме праводзілі маштабнае апытанне сярод беларусаў і замежных гасцей. Адно з заданняў для рэспандэнтаў — назваць пяць рэчаў (прадметаў, з'яў), якія адразу прыходзяць у галаву, калі думаеш пра Беларусь. Зразумела, адна з асноўных асацыяцый была звязаная з бульбай. Але мы ніякім чынам не выкарыстоўваем гэты прадукт для прасоўвання нашай краіны. І гэта пры тым, што Беларусь доўгі час была на першым месцы ў свеце (і зараз не страціла сваіх лідарскіх пазіцый) па вытворчасці бульбы на душу насельніцтва. У сярэднім кожны жыхар нашай краіны спажывае за год 189 кілаграмаў бульбы (пры норме ў 129). Чаму б нам не пачаць раскручваць бульбу як пэўны нацыянальны брэнд? Гэта б паспрыяла не толькі нашай «ідэнтыфікацыі» на турыстычным рынку, але і прасоўванню беларускіх прадуктаў.


Фота: БЕЛТА

У сярэднім 30 працэнтаў выдаткаў любога турыста прыпадае на ежу. Уласна, многія краіны мы запамінаем па тых стравах, якімі там нас частавалі. У Італію людзі едуць на піцу і спагеці, Грэцыя — краіна алівак, госць, які прыязджае ў Шампань, у першую чаргу думае не пра прыгожыя мясціны і помнікі, а пра шампанскае — і французы карыстаюцца гэтым. Так, ежу можна падаваць як кампанент мясцовай культуры. І замежнікі робяць пэўныя намаганні для таго, каб раскручваць і прадаваць уласную прадукцыю: размяшчаюць інфармацыю пра іх на білбордах і ў інтэрнэце, распрацоўваюць «знакі якасці», арганізуюць гастранамічныя туры.

Мы ж пакуль наогул ніяк не карыстаемся стэрэатыпамі. У «краіне бульбашоў» нават няма музея бульбы, як, напрыклад, у Вялікабрытаніі, ЗША і той жа Расіі. Хоць «другі хлеб» на нашых землях пачалі вырошчваць на сто гадоў раней, чым у суседзяў. Доўгі час лічылася, што бульбу да нас прывёз Пётр Першы, але ў тыя гады, калі ён «сілавымі» метадамі спрабаваў навязаць гэту гародніну (рускія сяляне доўга не прымалі заморскую дзіковінку, нават адбываліся бунты супраць яе вырошчвання), тэрыторыя Беларусі знаходзілася ў складзе Рэчы Паспалітай, і пра бульбу тут ужо ведалі ўсё. У другой палове ХІХ стагоддзя, ужо ў складзе Расійскай імперыі, на нашы землі прыпадала 25 працэнтаў валавой вытворчасці бульбы. У гэты час на Беларусі было 160 перапрацоўчых прадпрыемстваў, якія выраблялі спірт і крухмал з бульбы.

Сакрэты сартоў

Беларускім селекцыянерам ёсць чым пахваліцца: самыя вядомыя ў канцы 70-х — пачатку 80-х гадоў сарты «Тэмп» і «Лошыцкі» займалі такія плошчы, якіх не змог «захапіць» ні адзін замежны сорт.

Як паведаміў намеснік генеральнага дырэктара навукова-практычнага цэнтра НАН па бульбаводстве і агародніцтве Вадзім Маханько, сёння ў нацыянальным рэестры — 145 сартоў бульбы (для параўнання, калі краіна толькі стала незалежнай, іх было ўсяго 19). Самыя папулярныя зараз «Брыз» (сорт нумар адзін у Беларусі на працягу апошніх трох гадоў), «Скарб» (сёння ён на другім месцы, а раней гадоў дзесяць утрымліваў лідарскую пазіцыю), «Янка», «Уладар».

Наогул у свеце ў актыўным карыстанні — каля 10 тысяч сартоў бульбы. Каб стварыць новы сорт, спатрэбіцца адзін мільён еўра і столькі ж — для яго прасоўвання на рынку. Зразумела, ва ўмовах Беларусі лічба ў 3-4 разы меншая.

На сёння мы адзіная на постсавецкай прасторы краіна, якая 100 працэнтаў арыгінальнай насеннай бульбы вырошчвае ў абароненым грунце. Расліны і клубні праходзяць вельмі сур'ёзныя выпрабаванні і даследаванні. Каб скараціць працэс атрымання якаснага насення, бульбу вырошчваюць у культуры ін-вітра, а пасля з прабіркі расліны змяшчаюць у цяпліцы — так іх абараняюць ад хвароб і шкоднікаў.

Каб вызначыцца, якую бульбу мы будзем выкарыстоўваць на кухні, трэба ведаць, што існуюць чатыры кулінарныя тыпы сартоў і ўсе па-рознаму сябе паводзяць у выніку апрацоўкі. Традыцыйна беларусы былі прыхільнікамі разварыстай бульбы, але апошнім часам усё больш спажыўцоў выбіраюць салатную (на сёння сярод нас такіх 10—17 працэнтаў): усё таму, што ў ёй менш крухмалу. Трэба сказаць, што дыетолагі «рэабілітавалі» бульбу. Калі раней казалі, што ад яе паўнеюць, то сёння нават існуюць бульбяныя дыеты.

Сярод задач вучоных у тым ліку вызначыць, якая бульба больш падыходзіць да прыгатавання пэўных прадуктаў. Вадзім Маханько падказаў, што для дранікаў лепш браць ранні сорт «Лілея» і сярэдняспелы «Скарб» — тады мякаць не пацямнее, і пры смажанні дранікі не падгараць. Для чыпсаў ідэальным сортам будзе «Крыніца», а для фры варта выкарыстоўваць «Лель» — саломка атрымаецца добрай якасці.

У Талачыне, дарэчы, плануецца пабудаваць цэх па вырабе фры, і гэтая вытворчасць здольная закрыць патрэбы ў «саломцы». Магчыма, нараканняў наконт таго, што ў рэстаранах хуткага харчавання не сустрэць беларускую бульбу, стане менш. Пры вырабе паўфабраката на новым заводзе будуць выкарыстоўваць натуральныя кампаненты.

Лянівых гаспадынь парадуе такая беларуская навінка, як вакуумаваная бульба — адразу памытая і пачышчаная. Яе можна захоўваць у халадзільніку каля пяці сутак. У Еўропе ўжо на заканадаўчым узроўні прынята, што менавіта вакуумаваная бульба павінна паступаць на прадпрыемствы грамадскага харчавання. Магчыма, такім чынам можна не толькі сачыць за санітарна-гігіенічным станам прадукцыі, але і абараняцца ад тавару з дэфектам. Пашкоджаная, хворая, няякасная бульба сустракаецца на прылаўках па рознай цане.

Мы пацікавіліся ў Вадзіма Маханько, ці варта набываць раннюю бульбу, якой сёння так многа ў супермаркетах. Як заўважыў вучоны, насамрэч, гэта не ранняя, а зімовая бульба: у Егіпце ці на поўдні Італіі і Іспаніі яе пачалі садзіць у канцы восені — пачатку зімы. На Беларусі ж гаспадарка, якая вырошчвае самую раннюю бульбу, выбірае яе толькі ў канцы мая. Грэбені тут наразаюцца з восені, як сыходзіць снег, яны накрываюцца чорнай плёнкай, праграюцца, і бульба пасля вырошчваецца пад укрыццём. Зразумела, чаму нам цяжка канкурыраваць з краінамі з больш цёплым кліматам. Тым больш што сёлета нават так званая маладая бульба з замежжа паступіла на рынак па вельмі нізкай цане (нават ва ўбытак вытворцам). Але спажыўцам трэба ведаць, што раннія сарты назапашваюць больш нітратаў і што пестыцыдная нагрузка ў краінах развітога бульбаводства, рэкардсменах па ўраджайнасці, у 2-3 разы вышэйшая, чым у нас.

Пратэсціруем... свята

У Перу — краіне, якая заяўляе, што «тата» (так яны называюць гэты караняплод) з'явіўся менавіта ў іх яшчэ восем тысяч гадоў таму, зацверджаны Нацыянальны дзень бульбы. І святкуецца ён з размахам — з фестывалямі, канцэртамі, конкурсамі, масавымі гуляннямі, дэгустацыямі. Бульбяныя святы ладзяцца і ў іншых краінах, напрыклад, у Расіі ўжо некалькі гарадоў правялі падобныя.

Нарэшце і ў Беларусі паспрабавалі зладзіць «Дзень бульбы», няхай пакуль толькі ў «тэставым» варыянце — для журналістаў. Аказалася, што нават вялікі святочны стол можна накрыць стравамі толькі з бульбы. Журналістаў у аграсядзібе «Зарачаны» частавалі «заманюкамі» (так адзін з гасцей абазваў калдуны, калі не змог успомніць назву ўпадабанай стравы), бабкай з грыбамі, блінамі з бульбай і шампіньёнамі, тушанкай — бульбай печанай у чыгунках з морквай, салам і скабачкамі. Наогул, па Беларусі запісана больш за 500 рэцэптаў з бульбы. А колькі яшчэ можна прыдумаць! Дарэчы, сярод распрацовак беларускіх вучоных быў і напой з гэтага караняплода.

Гаспадыня аграсядзібы Ала Ніжнік падзялілася некаторымі сваімі сакрэтамі. Так, каб дранікі не пацямнелі, выкарыстоўвайце кефір, а бабка атрымаецца больш мяккай, калі ў цеста таксама дадаць кефір ці смятану. У гаспадыні сабрана багата рэцэптаў з выкарыстаннем розных малочных прадуктаў — так што тут можна смела ладзіць не толькі Дзень бульбы, але і святы, прысвечаныя іншым прадуктам. Гарбуз, ягады і нават зёлкавыя чаі — вакол усяго гэтага можна «закруціць» гастранамічныя фестывалі.

Ды і над такім брэндам, як бульба, трэба яшчэ папрацаваць. Напрыклад, прыдумаць сувеніры ці цэлыя сувенірныя наборы, куды дадаць і тыя ж нашы цукеркі, і пірожныя з назвай «Бульбачка». А яшчэ з караняплода можна рабіць касметыку — у той жа Карэі гандлююць маскамі з яго.

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Мядзведзь на сцэне, Чэхаў на мове жэстаў і самая дакладная перадача стану дэпрэсіі.

Спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Якія задачы ставяцца перад камандай у 2019 годзе і што самае важнае ў бадмінтоне?

Грамадства

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Як зрабіць, каб у вучняў загарэліся вочы?

Грамадства

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Горад-спадарожнік, анкалагічны цэнтр, «вёскі будучыні»...