Вы тут

Футбол з закрытымі вачыма


Гульня невідушчых людзей, для якіх няма перашкод.

Футбол — гульня мільёнаў, ён улюбіў у сябе балельшчыкаў больш за сто гадоў таму і працягвае рабіць гэта цяпер. Сёння ж аб'ядноўвае больш за дзвесце краін свету і носіць званне «караля спорту». Для футбола няма абмежаванняў, у яго гуляюць як прафесіяналы, так і аматары, дарослыя і дзеці. Нават сур'ёзныя праблемы са здароўем не спыняюць многіх у жаданні паганяць мяч па полі.


Гульня на слых

Так, у Іспаніі ў 1986 годзе з'явіўся футбол В1. «В» — ад слова blіnd — сляпы. 1 — першая група інваліднасці. Гэта гульня дазваляе займацца любімай справай людзям, якія з нараджэння альбо па працягу жыцця страцілі зрок. На вачах у гульцоў надзетыя павязкі, унутры мяча — трашчотка, якая выдае гукі пры перамяшчэнні, такім чынам, становішча мяча гульцы вызначаюць толькі па гуку і падказках трэнера і варатара, які, дарэчы, адзіны відушчы гулец у камандзе. Нападаючымі кіруе трэнер, які знаходзіцца за варотамі каманды сапернікаў.

Правілы гэтай катэгорыі футбола заснаваныя на стандартных правілах для класічнага міні-футбола, але ёсць свае асаблівасці.
Пры атацы футбалісты крычаць: «Бой!» (у перакладзе з іспанскай — «іду»). Памер поля для гульні складае 40х20 метраў, па ўсім перыметры яно агароджана адмысловымі бартамі, вышынёй 1,3 метра, таму афсайдаў і аўтаў быць не можа.

Ёсць свае асаблівасці і для гледачоў футбола невідушчых, ім неабходна вытрымліваць абсалютную цішыню, каб гульцы чулі адзін аднаго, звон мяча і ўказанні трэнераў.

Найбольш папулярны гэты від футбола ў Іспаніі, Англіі, Аргенціне, Францыі і, вядома, Бразіліі. Менавіта бразільцы станавіліся пераможцамі Параалімпіяд 2004, 2008, 2012 і 2016 гадоў. Першая беларуская каманда з'явілася ў 2008-м, на той момант усе гульцы былі аматарамі, гэта значыць, трэніравацца маглі толькі пасля асноўнай работы. Аднак праца спартсменаў і трэнера Алега Кірылава на энтузіязме дала свой плён. У 2016 годзе ў Беларусі футбол для невідушчых ператварыўся ў прафесійны. Цяпер хлопцы трэніруюцца кожны дзень і рэгулярна дэманструюць сваё майстэрства на міжнародных спаборніцтвах, у тым ліку на чэмпіянатах Еўропы.

Для многіх з іх футбол стаў нечым нашмат большым, чым проста гульня. Для людзей, якія маюць фізічныя абмежаванні — гэта магчымасць па-ранейшаму адчуваць сябе паўнавартаснымі, патрэбнымі, сацыяльна адаптаванымі. У камандзе сабраліся вельмі неардынарныя людзі, у коле іх інтарэсаў і іншыя віды спорту, мастацтва і навука.

Хацелася жыць

Напрыклад, капітан нашай зборнай В1 Юрый Ардынаў скончыў тэатральнае аддзяленне Віцебскага каледжа мастацтваў, а цяпер працуе на прадпрыемстве з інвалідамі па зроку.

«Мая пасада — інструктар-метадыст па культурна-масавай і спартыўнай рабоце, — расказвае Юрый. — Я займаюся рэабілітацыяй людзей, якія маюць праблемы са зрокам. У маім аддзеле пяць творчых калектываў маюць званне народных. Я і сам выходжу на сцэну, працуем для людзей на святы, для дзяцей і саміх работнікаў. Самі пішам музыку да спектакляў, выступаем разам з вядомымі беларускімі артыстамі. Спяваем у стылі «Песняроў», вельмі любім іх творчасць».

Праблемы са зрокам Юрыю Ардынаву перадаліся па спадчыне, дыягназ — блізарукасць. Аднак у дзяцінстве гэта не перашкаджала яму гуляць у футбол, у спорце ён з пяці гадоў, слабы зрок дазваляў прыняць мяч на грудзі, зрабіць абводку, ударыць. «На стадыёне з мячом, як любы хлапчук у нашым дзяцінстве, з раніцы да ночы», — з настальгічнай усмешкай адзначае Юрый.

Пасля падзення з ровара ў дзесяцігадовым узросце ў хлопца адбылося адслаенне сятчаткі, адно вока перастала бачыць, гэта не перашкодзіла яму вучыцца ў звычайнай школе, паступіць у каледж. Аднак гуляць у футбол урачы, вядома, забаранілі. У 23 гады такая ж бяда адбылася і з другім вокам, прыйшлося перажыць мноства аперацый. «Добра, што побач са мной увесь час знаходзяцца вельмі добрыя сябры, бо многія пасля такіх няшчасцяў замыкаюцца ў сабе. А мне хацелася жыць, чагосьці дасягнуць не толькі ў спорце, але і ў жыцці».

На шчасце, на шляху ў Юрыя сустрэўся галоўны трэнер зборнай па футболе В1 Алег Кірылаў, ён і прапанаваў яму аднавіць заняткі спортам. У футболе Ардынаў дасягнуў значных поспехаў, на яго талент нават звярнулі ўвагу французы і паспрабавалі пераманіць у сваю зборную, прапанаваўшы ўзяць грамадзянства Францыі.

Акрамя футбола Юрый гуляе ў гандбол і тэніс для невідушчых, дзе ўжо паспеў стаць чэмпіёнам Беларусі.

Спачатку часта лавіў сценкі

Яшчэ адзін гулец зборнай Беларусі Антон Шмялёў страціў зрок не так даўно, у 2009-м ён пачаў значна пагаршацца, а да 2016-га прапаў цалкам. Антон досыць хутка прайшоў адаптацыю, авалодаў шрыфтам Брайля. Падчас рэабілітацыі пазнаёміўся з чалавекам, які параіў яму паспрабаваць сябе ў футболе для невідушчых. «Паспрабаваў. Уцягнуўся. Хутка адаптаваўся, хоць спачатку часта лавіў сценкі. Для мяне самым галоўным было навучыцца самастойна перасоўвацца, самому прыходзіць на трэніроўкі. Паверце, гэта нашмат лепш, чым сядзець у чатырох сценах. Хоць многія, страціўшы зрок, робяць менавіта так. Мне футбол дапамог знайсці сябе пасля трагедыі, хутчэй адаптавацца, працягваць жыццё цікава і насычана».

Сёння Антон акрамя футбола праводзіць майстар-класы для студэнтаў Віцебскага медыцынскага ўніверсітэта. Ён вучыць студэнтаў, як правільна паводзіць сябе з людзьмі з абмежаванымі магчымасцямі. «Галоўнае, чыму я вучу іх, гэта тое, што з інвалідамі паводзіць сябе трэба гэтак жа, як і са звычайнымі людзьмі. Не баяцца, не шкадаваць, а проста падказаць дзесьці, у патрэбны момант даць параду».

Каб адаптавацца ў футболе, трэба каля двух-трох гадоў

Галоўны трэнер зборнай Алег Кірылаў адзначае, што футбол для невідушчых дазваляе не адчуваць сябе абмежаванымі. Дзякуючы спорту ў іх ёсць магчымасць весці актыўны лад жыцця, ставіць перад сабой мэты, падарожнічаць, пазнаваць нешта новае, развівацца.

«Каб адаптавацца ў футболе, адчуваць прастору, арыентавацца на пляцоўцы, невідушчым гульцам трэба каля двух-трох гадоў. Некаторыя прыходзяць, спрабуюць і сыходзяць, гэта нармальная сітуацыя, але многія і застаюцца, — расказвае Алег Канстанцінавіч. — Я сам вырас у сям'і інвалідаў, мне знаёмыя іх праблемы, таму я ўжо шмат гадоў займаюся гэтай справай. Ведаю, што для людзей з такой праблемай, галоўнае, каб побач былі нераўнадушныя людзі».

Сёння футбол В1 даступны і для невідушчых дзяцей. Усе ахвотныя могуць звяртацца ў Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па параалімпійскіх і дэфлімпійскіх відах спорту. Спецыялісты адзначаюць, што займацца спортам важна нават не столькі для дзяцей з абмежаванымі магчымасцямі, колькі для іх бацькоў. Бо часцей за ўсё менавіта дарослыя заводзяць дзяцей у пэўныя рамкі, агароджваюць ад грамадства і занадта апякуюць, што перашкаджае ім адаптавацца ў грамадстве.

Дар'я Лабажэвіч

Фота Ганны ЗАНКАВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

У мінулыя выхадныя сталічны бізнес-клуб «Імагуру» ўжо другі раз прымаў на сваіх плошчах педагагічную неканферэнцыю. 

Культура

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Вызначыць дакладны час з'яўлення на Беларусі вядомага абарончага збудавання дагэтуль немагчыма, хоць розных гіпотэз існуе шмат.

Спорт

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Як трэнер пабудаваў сістэму, якая выхоўвае алімпійскіх чэмпіёнаў.

Грамадства

Як дзяўчаты з асаблівасцямі развіцця ўпершыню ствараюць модную калекцыю

Як дзяўчаты з асаблівасцямі развіцця ўпершыню ствараюць модную калекцыю

У лістападзе ў Мінску пройдзе Беларускі тыдзень моды.