Вы тут

Фемінізм па-беларуску


Фемінізм па-беларуску

Нядаўна ездзілі з бацькамі ненадоўга ў Вільню, «пагуляць». Стоячы ў чарзе на мяжы, я вырашыла разрадзіць абстаноўку і выпаліла: «А вы ўвогуле ў курсе, што я феміністка?» Абодва сінхронна павярнуліся і ў адзін голас спужана прамовілі: «ТЫ???»

Дзеля справядлівасці скажу, што мае бацькі — людзі адукаваныя. Яны шмат ведаюць/чытаюць/пазнаюць. Але нават іх ад слова «фемінізм» кідае ў нейкія незразумелыя стэрэатыпныя дрыжыкі.

Часта, калі я кажу людзям пра тое, што я феміністка, сустракаю неразуменне: «Ты ж носіш доўгія валасы, голіш ногі, трэніруеш попу і рыхтуеш свайму хлопцу вячэру?» — І? Для мяне дзіўна, што шмат хто ў XXI стагоддзі лічыць, што ўсё гэта і фемінізм — рэчы ўзаемавыключальныя. Чаму грань паміж радыкальным фемінізмам і класічным была сцёртая ва ўспрыманні беларусаў?

Хочацца расставіць кропкі над «i». Фемінізм змагаецца за роўныя правы жанчын з мужчынамі. Гэта значыць, калі я хачу прысвяціць сваё жыццё толькі кар’еры і мне не падабаецца фарбаваць фэйс і гатаваць ежу — я маю на гэта права. Але калі хочацца, то сядзець дома, мыць падлогі, чытаць глянцавыя часопісы — гэта асабістая справа кожнага. Фемінізм — гэта права выбару.

Наогул, выбар павінен мець любы чалавек. Думаю, калі б у грамадстве было крыху менш стэрэатыпаў, то шчаслівых і багатых сем’яў стала б больш. Наглядна можна растлумачыць на прыкладзе дэкрэтнага водпуску. Бяром сям’ю, дзе жонка — генеральная дырэктарка буйнога прадпрыемства, а муж — слесар. Нараджаем ім дзіця і адпраўляем жонку ў дэкрэт. Што адбываецца з матэрыяльным дабрабытам сям’і? Ці хацела гэтая жанчына адрывацца ад працы на некалькі гадоў? Ці гатова яна рызыкаваць кар’ерай, якую будавала гадамі? Чаму сям’я так паступіла? Адказ адзін: «Так прынята». У пытаннях дэкрэтнага водпуску соцыум дыскрымінуе мужчыну як бацьку і жанчыну як «будаўніка» кар’еры. Не верыце? Прагугліце. На TUT.by лёгка можна знайсці матэрыялы пра цяжкасці сем’яў, дзе ў дэкрэт вырашана было адправіць бацьку.

Складанасць барацьбы за роўнасць і выбар у тым, што гэта змяя кусае свой хвост. Многія трактуюць гендэрную роўнасць так, як выгадна ім. Сымона дэ Бавуар у кнізе «Другі пол» распавядае пра пісьменніцу, якая не дазволіла змясціць свой партрэт сярод жанчын-аўтарак: ёй хацелася стаяць у адным шэрагу з мужчынамі. Каб дамагчыся гэтага, яна скарысталася сувязямі мужа.

Яшчэ адзін прыклад таго, як стэрэатыпы падаграваюць самі сябе, — новыя правілы некаторых еўрапейскіх і амерыканскіх кампаній. Там, каб пазбегнуць дыскрымінацыі, увялі абавязковую квоту «жаночых месцаў». З-за гэтага часам выбіраюць не кандыдата-мужчыну, рэзюмэ якога падыходзіла больш, а менш адукаваную жанчыну. Потым гэтая жанчына працуе не так добра, і работадаўца з калегамі пераконваюцца, што дзяўчыны дурнейшыя.

Як знайсці залатую сярэдзіну ў пытанні роўнасці, не зусім зразумела, хоць гэта пытанне і актуальнае ўжо не першае стагоддзе. Думаю, праблему трэба вырашаць не «зверху», а «знізу». Кожны сам павінен усвядоміць і «пераварыць» гэтую роўнасць. Але трошкі мер «зверху» усё ж не пашкодзіць. Напрыклад, спецыяльныя дысцыпліны ў школах і іншых установах адукацыі, заахвочванне бацькоў, якія ідуць у дэкрэт (як у шведаў) і г. д.

P. S. Калі жанчын перастануць лічыць слабымі, ім больш не будуць саступаць месца ў транспарце і прытрымліваць дзверы. Магчыма, большасці беларусак такой цаной гэта і не трэба. Але я не супраць перастаць уціскаць «дзвярыма метро» мужчын.

Яна Мусвідас

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Надзея для Вары

Надзея для Вары

Калi хварэюць блiзкiя, гэта заўсёды гора, але няма гора большага, чым калi хварэюць дзецi. 

Грамадства

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Мiнiстр абароны — пра складаны шлях да генеральскiх пагонаў, перспектывы развiцця беларускай армii i мiрнае неба над галавой.