Вы тут

Што можна ўбачыць на цёмнай вясковай вуліцы


Дзень Незалежнасці сёлета адзначалі спакойна і па-сямейнаму — у вясковым двары, з шашлыкамі, добрым віном і цёплай душэўнай размовай аб усім і ні аб чым, якую могуць нязмушана весці толькі сапраўды блізкія людзі. Падзівіўшыся на мінскі салют на тэлеэкране, вырашылі са стрыечнай сястрой прайсціся па вясковай вуліцы. Яна ў нас фактычна адзіная і ёсць (калі не лічыць пару хат на невялікіх апендыксах па баках, якія спрадвеку паблажліва завуцца Прыцапілаўкай). Вуліца доўгая — кіламетры два з паловай, да таго ж тупіковая — выехаць з вёскі можна толькі па тым жа шляху, што і ўехаў, асабліва калі казаць пра машыну, бо для пешага ці коннага дарога наўпрост па полі, па лесе і нават цераз рэчку заўсёды пры патрэбе знойдзецца. Карацей, жывучы ў адным канцы вёскі, ды яшчэ і ў тым, дзе крама, нават тутэйшыя бываюць на супрацьлеглым канцы рэдка. Што ўжо казаць пра вяскоўцаў «сезонных», якія прыязджаюць толькі на выхадныя ці ў лепшым выпадку на пару тыдняў водпуску. Таму кожную суботу на нашай вуліцы пад вечар можна сустрэць падобных разявак-экскурсантаў — ідучы па роднай вёсцы, яны з непадробнай цікавасцю зазіраюць у двары, разглядаюць кветкі на клумбах. (Сёлета, напрыклад, дзяўчаты-зямлячкі ў сацыяльных сетках замучылі мяне пытаннем, што гэта за дзівосны падобны да каліны куст цвіце ў нас каля лаўкі...)

Карацей, у той вечар на экскурсію, якой не праводзілі з мінулага лета, выправіліся і мы. Ішлі павольна ў лёгкай ліпеньскай цемры, якая і не цемра зусім, разважалі пра тое, што ёсць рэчы, якія не мяняюцца з дзесяцігоддзямі, — і месяц, які вось-вось пакажацца з-за шабаравай бярозы, і гэты дзівосны пах разнатраўя, і кугаканне савы дзесьці ў рачных вербалозах за агародамі. Але ў гэтай спрадвечнай ідыліі найбольш яскрава відаць, як змяняецца іншае —
вёска, людзі, норавы.

Ужо ў дванаццаць гадзін вечара (дзіцячы час для вясковага лета!) на вуліцы, дзе не гарыць ні адзін ліхтар — адключылі на сезон светлых начэй, — ціха і вусцішна. Няма ў вокнах святла — стомленыя з непрывычкі агароднай працай дачнікі ўжо спяць без задніх ног. На лаўках, што сіратліва прытуліліся ля платоў, — ні моладзі, ні падлеткаў. (А яшчэ гадоў пяць назад ці не на кожнай сядзела групка ці парачка, і пры набліжэнні дарослых «экскурсантаў» яны насцярожана прыціхалі.) Усе летнія вечары — а нярэдка і цэлыя ночы — і вясковыя, і прыезджыя трынаццаці-шаснаццацігадовыя праводзілі на вуліцы, на гэтых лаўках. Думаю, не памылюся, калі скажу, што кожнаму з іх дакладна ёсць што ўспомніць. Першыя нязграбныя заляцанні, нясмелыя пацалункі, песні пад гітару, жарты і гульні — гэткая добрая жыццёвая школа ўзаемаадносін палоў. Шчыра, я часам задумваюся: а дзе вучацца пачуццям і пяшчоце сучасныя падлеткі? У сацыяльных сетках? У камп'ютарных гульнях? Яны ж проста або баяцца знаёміцца са сваімі не віртуальнымі — рэальнымі — равеснікамі, або, наадварот, паводзяць сябе жорстка і нахабна, не разумеючы, што яны не ў гульні, дзе заўсёды можна націснуць кнопку «адмяніць» і пачаць усё нанава...

Літаральна за некалькі гадоў вёска з тыповай для цэнтральнай Беларусі забудовы са зграбнымі хатамі двума-трыма вокнамі на вуліцу, акуратнымі драўлянымі агароджамі ператварылася ў выстаўку архітэктурных вычварэнняў. Высокія платы з металапрофілю — гэта яшчэ палова бяды. Хаця я тут цалкам згодна з нашым мясцовым бабылём Вітакам, які, ідучы дадому нападпітку, спыніўся ля аднаго такога плота і філасофстваваў: «Паадгароджваліся ад людзей — пэўна, маюць што хаваць»... Самае сумнае відовішча сучаснай вёскі — пакалечаныя спадчыннікамі хаты. Іхнія бацькі-дзяды, якія гэтыя хаты будавалі, нават у страшным сне, пэўна, не маглі ўявіць, што дзеткам-унукам стане цесна ўваходзіць праз адны сенцы, гатаваць на адной кухні. А дзеткам-унукам цесна. І пасля смерці старэйшых родныя браты і сёстры пачынаюць хату дзяліць. Як правіла, удоўж. Тыя, каму не пашанцавала атрымаць ва ўласнасць адзіны ўваход, праразаюць дзверы і дабудоўваюць сенцы з процілеглага боку. З блокаў, абіваюць вагонкай або сайдынгам. Як скула вырастае на баку ў вясковай хаткі. Добра яшчэ, калі на плошчы падзелу толькі два акны — кожнаму па адным. Калі тры — усё дзеліцца па справядлівасці: кожнаму па паўтара — сярэдняе напалову. Далей — болей: хтосьці са спадчыннікаў багацейшы і пачынае сваю палову аздабляць: можа новымі дошкамі абабіць, можа цэглай абкласці, а то і другі паверх дабудуе (а яшчэ нядаўна ўбачыла, як тое ж і з плотам ад вуліцы зрабілі: палова новага, палова старога — акурат па лініі падзелу). І вось ужо стаіць не хата — крывабокая падслепаватая пачвара, у якой бавяць час дачнікі, якія калісьці, пэўна, у мінулым жыцці, былі самымі блізкімі людзьмі. І з кожным годам такіх хат большае...

У шэрым змроку на свае вочы ўбачылі і наступствы надзвычайнага здарэння, аб якім колькі дзён назад гаварыла ўся вёска. На вузкай вуліцы не размінуліся пагрузчык і легкавушка, пагрузчык узбіўся на паветку, выкарчаваў дрэва. Прыязджала міліцыя, разбіраліся, а мясцовыя кабеты, замест таго каб самім прымчаць на месца падзей (як рабілі гэта яшчэ гадоў дзесяць назад), схапіліся за мабільнікі і пачалі званіць цётцы Марыі, якая жыве побач з месцам аварыі, — яна ў той дзень была галоўным ньюсмэйкерам, з задавальненнем расказваючы ўсім ахвотным падрабязнасці.

Прыцягнуліся дадому разбітыя і стомленыя. Ці то ад таго, што позна было, ці ад выпітага віна, а можа, яшчэ па якой прычыне ўзнёслы настрой таго добрага святочнага вечара кудысьці знік. Праўда, ненадоўга: сонца, якое ўжо а палове шостай засвяціла ў шыбу, безапеляцыйна пачынала новы дзень.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

alena@zviazda.by

Загаловак у газеце: Бяссонне ў летнюю ноч

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.

Спорт

Анастасія Марыніна:  «Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча»

Анастасія Марыніна: «Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча»

Гэта адзін з нямногіх гульнявых відаў спорту, што былі ўключаны ў праграму ІІ Еўрапейскіх гульняў. 

Грамадства

«Захад-2017». Постфактум

«Захад-2017». Постфактум

Задачы сумеснага стратэгічнага вучэння выкананы на высокім узроўні.

Грамадства

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

Самабытныя, смачныя і пазнавальна-творчыя святы адбыліся сёлета ў розных раёнах Гродзеншчыны.